Motywem dzięki któremu zwróciłem uwagę na tą problematykę, była wydana książeczka w postaci reprintu (1997) na podstawie publikacji "Chata kurpiowska" wydanej w 1915 roku w Warszawie autorstwa Adama Chętnika - etnografa, działacza społecznego.
Chętnik w swej publikacji porusza bardzo ciekawą tematykę poświęconą budownictwu na kurpiowszczyźnie. Posługuje się przy tym licznymi fotografiami, szkicami, rysunkami oraz przykładami z życia kurpiowskiej wsi. Tym co skłoniło autora do napisania tej książeczki było oprócz wrodzonego zamiłowania do regionu, stwierdzenie badacza kultury Jana Karłowicza, pisze on w "Pamiętniku Fizjograficznym" z roku 1884: "zdaje mi się, iż wytknąć należy młodszym badaczom naszym dwojakie zadanie; pożądanemi byłyby przyczynki naprzód do dziejów budownictwa naszego wiejskiego, powtóre szczegółowe opisy istniejących jeszcze zabytków takowego i to ze wszystkich zakątków kraju, abyśmy, przed zniknięciem z powierzchni ziemi ostatnich szczątków starodawnej architektury naszej drewnianej, orzec byli w stanie, jaką ona była i jaki gdzie typ przemagał. Gdyby każdy w swojej okolicy postarał się o rysunek i plan, oraz sporządził dokładny opis całej siedziby wieśniaczej, złożyłoby się z tego piękne pamiątkowe dzieło". Chętnik poszedł w ślad za tymi wskazówkami, jednak nie do końca udało mu się wszystko odratować od zapomnienia, ale na to składało się bardzo dużo, różnych czynników (głownie finansowych).
 Cała oś „Chaty kurpiowskiej” obraca się wokół rytuału towarzyszącemu budownictwu domostw nad Narwią, rytuału przepełnionego radością, rodzinnym ciepłem. Autor dobitnie podkreśla, że chaty na kurpiowczyźnie były budowany "od serca”.
Chętnik pyta nas współczesnych, a także samego siebie: "Czy nowe budowane chaty wydadzą takich miejscowych, bezwiednie swe dziedzictwo odczuwających patrjotów? Czy nadal tak będzie jak było dotąd? - przyszłość pokaże". Przyszłość pokazała już na co ją stać.
Druga część książeczki to przewodnik po skansenie oraz jego historia autorstwa Urszuli Kuczyńskiej.
Tak wiec, jeśli będziesz kiedykolwiek w skansenie w Nowogrodzie zatrzymaj się na chwilę i pomyśl, jak wiele utraciliśmy z naszej rodzinnej tradycji, z tradycji domu rodzinnego w pełni tego słowa znaczeniu. Książeczkę można nabyć w skansenie w Nowogrodzie w cenie ok. 12 - 14 zł „Chata kurpiowska” A. Chętnik / „Skansen kurpiowski im. Adama Chętnika w Nowogrodzie - przewodnik” Urszula Kuczyńska
Autor: Bartosz Krejpowicz
|
Antropologia, a szczególnie jej odmiana kulturowa powoli odradza się, tworzy na wydziałach uczelnianych. Jeszcze dużo czasu upłynąć musi, aby odzyskała dawną świetność. Sam osobiście na swoim wydziale miałem okazję przyswajania tej dziedziny badawczej (w różnych odmianach: kulturowo - politycznej oraz historycznej). Jednym z impulsów dla tego kierunku była chociażby sukcesywnie od lat rosnąca liczba wydawnictw antropologicznych, regionoznawczych.